چرا سکه فاکتور ندارد؟
وقتی برای خرید سکه بهار آزادی یا سایر انواع سکه به صرافی یا طلافروشی مراجعه میکنیم، معمولاً فروشنده فاکتور رسمی ارائه نمیدهد.
این موضوع باعث تعجب بسیاری از خریداران میشود و معمولاً پرسش مطرح میگردد: چرا سکه فاکتور ندارد؟
برای پاسخ به این سؤال، باید با ماهیت حقوقی و اقتصادی سکه، جایگاه آن در قوانین و تفاوتش با طلا و جواهر آشنا شویم.
ماهیت سکه در نظام حقوقی و اقتصادی ایران
سکه های طلا در ایران توسط ضرابخانه های بانک مرکزی و ملی ضرب میشود و از نظر ماهیت، یک مسکوک است.
مسکوک یعنی چه؟
«مسکوک» به معنای پول فلزی است. در گذشته، سکهها مانند دینار، درهم و قران، پول رایج کشور محسوب میشدند و همانند اسکناس امروز نقش وسیله مبادله و واحد محاسبه را ایفا میکردند.
با اینکه امروزه مانند اسکناس عنوان (پول رایج) برای سکه صدق نمی کند و در معاملات روزمره بهعنوان وجه رسمی مبادله بهکار نمیرود، اما نکته مهم این است:
از دست دادن رواج سکه بهعنوان ابزار پرداخت عمومی، باعث از بین رفتن ماهیت آن، یعنی مسکوک بودن آن نمیشود.
سکه همچنان یک پول فلزی استاندارد و رسمی است که توسط بانک مرکزی ضرب شده و ارزش آن در جامعه به رسمیت شناخته میشود.
تفاوت خرید طلا و خرید سکه
طلا و جواهر: هنگام خرید طلا و مصنوعات، فروشنده موظف است فاکتور صادر کند و در آن وزن، اجرت ساخت، سود و مالیات بر ارزش افزوده درج شود.
سکه طلا: سکههای بهار آزادی وزن، عیار و مشخصات یکسان دارند. از آنجا که نیازی به ذکر جزئیات نیست و سکه مشمول مالیات بر ارزش افزوده نمیشود، فاکتور رسمی صادر نمیشود.
چرا سکه فاکتور ندارد؟
3 علت مهم ارائه فاکتور برای طلا و جواهر و حتی دیگر کالا ها عبارت است از : 1-شرح مشخصات کالا 2-اثبات مالکیت پس از خرید 3-استفاده آن برای امور مالیاتی که به دلیل ویژگی های سکه هیچ کدوم از این سه مورد برای سکه موضوعیت ندارد بنابراین برای سکه فاکتور داده نمی شود.
شرح مشخصات کالا
استاندارد بودن وزن و عیار و ابعاد
وزن سکه انواع سکه های ضرب شده در ایران مشخص است و عیار طلای آن نیز مشخص و ثابت است (۹۰۰ یا 21.6 ) و ابعاد همه سکهها توسط بانک مرکزی تعیین شده و ثابت است. بنابراین نیازی به صدور فاکتور برای شرح مشخصات نیست.
اثبات مالکیت سکه پس از خرید
همراه داشتن سکه به دلیل ماهیت مسکوک بودن آن (پول فلزی) منزله مالکیت آن است؛ به دیگر سخن، در دست داشتن سکه بهترین سند مالکیت آن است.
در خریدهای عمده، رسید بانکی یا حواله از صرافی میتواند به عنوان سند تکمیلی مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین برخلاف طلا و جواهر، نیازی به ارائه فاکتور برای اثبات مالکیت آن وجود ندارد.
معافیت مالیاتی
طلا و جواهر مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند، اما سکه طلا به عنوان یک مسکوک از مالیات معاف است و بنابراین فروشنده ملزم به صدور فاکتور رسمی نیست.
جمعبندی
سکه طلا در ایران فاکتور ندارد زیرا ماهیت آن مسکوک است؛ یک پول فلزی استاندارد که برخی توسط بانک مرکزی و برخی توسط بانک ملی ضرب میشود.
هرچند سکه مانند اسکناس دیگر پول رایج کشور محسوب نمیشود، اما از دست دادن رواج به عنوان ابزار پرداخت عمومی، ماهیت مسکوک بودن آن را از بین نمیبرد.
بنابراین خرید و فروش سکه بدون فاکتور رسمی انجام میشود.